Prof. dr. Richard Oude Voshaar, Hoogleraar Ouderenpsychiatrie, psychiater, UMCG

Wat houdt hen echt tegen? Angst herkennen in de geriatrie

Angst is een universele en noodzakelijke emotie om te overleven, en gaat gepaard met uiteenlopende lichamelijke sensaties. Wanneer de reactie niet meer in verhouding staat tot het werkelijke gevaar, wordt angst disfunctioneel en leidt zij tot vermijdingsgedrag. Bij oudere patiënten met multimorbiditeit worden angstsymptomen echter gemakkelijk toegeschreven aan somatische aandoeningen, waardoor zorgverleners soms onbedoeld meegaan in het vermijdingsgedrag terwijl er juist meer mogelijk is. Valangst, cardiale angst en subklinische angststoornissen laten zien hoe subtiel angst verweven kan zijn met somatische klachten, maar hoe groot de ziektelast desondanks kan zijn.

Wanneer angst wél wordt herkend, is het essentieel deze op de juiste manier te adresseren om patiënten te motiveren om vermeden activiteiten weer op te pakken. Het onderscheid ligt daarbij niet in de lichamelijke symptomen zelf, maar in de cognities achter het gedrag. De kern van de behandeling ligt zelden in extra medicatie, maar doorgaans in interventies uit de cognitieve gedragstherapie.

Kortom: angst herkennen is gedrag én gedachten begrijpen; behandelen is vermijding doorbreken.